تشکیل لشکر سایبری کلاسیک ضرورت غیرقابل انکار در آینده جنگ‌های مدرن

ریحان نیوز _ دکتر سیدمحمّدرضا موسوی‌فرد پژوهشگر و عضو هیئت علمی دانشگاه|امروزه می‌توان مدعی شد در دوران معاصر، «جنگ آمیخته» یا «جنگ ترکیبی» به راهبردی نظامی-امنیتی اطلاق می‌شود که آمیزه‌ای از جنگ سیاسی، جنگ کلاسیک، جنگ نامنظم، جنگ مجازی، خبررسانی جعلی، جنگ رسانه ای و… است، ایده‌پرداز این راهبرد تلاش می‌کند با تلفیق روش‌های گوناگون، حداکثر آسیب را به کشور هدف وارد نماید که فرانک هافمن برای نخستین‌بار این روش جنگ را پیشنهاد داد.

در خلال جنگ ۱۲ روزه اسرائیل و آمریکا علیه ایران ، نقش محوری نیروی کلاسیک و حرفه‌ای در حوزه آفندی و پدافندیِ جنگ سایبری به‌وضوح مشاهده شد که می‌تواند به‌عنوان یکی از راهبردهای اصلاحی ساختار دفاعی کشور در مقابل دشمنان مدنظر قرار گیرد. جنگ‌های ترکیبی از متداول‌ترین و پیچیده‌ترین انواع منازعات بین‌المللی هستند که این روزها توسط بازیگران دولتی و غیردولتی به‌کار گرفته می‌شوند. جمهوری اسلامی ایران سال‌هاست به‌دلیل کنشگری خاص خود در عرصه سیاست بین‌الملل، هدف جنگ‌های ترکیبی دشمنان قرار گرفته است.

جایگاه جنگ الکترونیک در آینده

جایگاه جنگ‌های الکترونیکی و سایبری در آینده، به عنوان یکی از ابعاد مهم جنگ‌های مدرن، رو به افزایش است. این نوع جنگ‌ها به دلیل ماهیت غیرملموس و توانایی ایجاد اختلال و آسیب گسترده در زیرساخت‌های حیاتی، اهمیت ویژه‌ای پیدا می‌کنند.دلایل اهمیت جنگ‌های الکترونیکی و سایبری در آینده به شرح مختصر ذیل است در وهله اول باعث تغییر ماهیت جنگ شده است .جنگ‌های آینده به طور فزاینده‌ای به سمت استفاده از فناوری‌های پیشرفته و حملات سایبری سوق پیدا می‌کنند. این حملات می‌توانند زیرساخت‌های حیاتی مانند شبکه‌های برق، ارتباطات، حمل و نقل و سیستم‌های مالی را مختل کنند و خسارات سنگینی به بار آورند.در ثانی موجب کاهش تلفات انسانی می شود جنگ‌های الکترونیکی و سایبری می‌توانند بدون نیاز به درگیری مستقیم نیروهای نظامی، اهداف مورد نظر را مورد حمله قرار دهند و تلفات انسانی را به حداقل برسانند.نوعا می تواند مدعی گردید هزینه‌های کمتری نیز دارد.

علی ایحال در مقایسه با جنگ‌های سنتی، جنگ‌های سایبری و الکترونیکی می‌توانند با هزینه‌های کمتری انجام شوند.حملات سایبری در آینده پیچیده‌تر و پیشرفته‌تر خواهند شد چرا که استفاده از هوش مصنوعی در جنگ‌های سایبری نقش مهمی خواهد داشت.به طور کلی، جنگ‌های الکترونیکی و سایبری به عنوان یکی از مهم‌ترین تهدیدات امنیتی در آینده مطرح هستند و نیاز به توجه و سرمایه‌گذاری در این زمینه بیش از پیش احساس می‌شود.

حملات و جنگ های آفندی سایبری

حملات و جنگ‌های آفندی سایبری به اقداماتی گفته می‌شود که در فضای مجازی برای آسیب رساندن به زیرساخت‌ها، اطلاعات، یا سیستم‌های رایانه‌ای یک کشور یا سازمان انجام می‌شود. این حملات می‌توانند شامل انواع مختلفی از فعالیت‌ها باشند، از جمله هک کردن، انتشار بدافزار، حملات DDoS، و نفوذ به شبکه‌های اطلاعاتی است .در ارایه تعریف و مصداق شناسی می توان گفت حمله سایبری در رایانه‌ها و شبکه‌های رایانه‌ای حمله برای هرگونه تلاش برای افشا، تغییر، غیرفعال کردن، تخریب، سرقت یا دستیابی و دسترسی غیرمجاز یا استفاده غیرمجاز از یک دارایی است.

در این نوع از حملات مهاجم یک شخص یا فرایندی است که سعی در دسترسی به داده‌ها، کارکردها یا سایر مناطق محدود سامانه بدون مجوز، به‌طور بالقوه با قصد مخرب دارد. بسته به شرایط، حمله سایبری می‌تواند بخشی از جنگ سایبری یا سایبرتروریسم باشد. حمله سایبری توسط دولت‌های مستقل، افراد، گروه‌ها، جامعه یا سازمان‌ها قابل استفاده است و ممکن است از یک منبع ناشناس سرچشمه بگیرد. محصولی که حمله سایبری را تسهیل می‌کند، گاهی یک سایبر سایبری (سایبر) معرفی می‌شود.

ضرورت وجود شبکه یکپارچه پدافندی حملات سایبری

ضرورت وجود شبکه پدافندی در مقابله با حملات سایبری امری حیاتی و غیرقابل اغماض است. این ضرورت با توجه به افزایش شدید وابستگی جوامع به فناوری اطلاعات و قرارگرفتن زیرساخت‌های حیاتی (مانند انرژی، آب، بانکداری و ارتباطات) در معرض تهدیدات نوین سایبری، بیش از پیش آشکار می‌شود. یک شبکه پدافندی یکپارچه امکان شناسایی و مقابله سریع با این تهدیدات را فراهم ساخته و از بروز اختلالات گسترده جلوگیری می‌کند. افزون بر این، چنین شبکه‌ای با استقرار سامانه‌های هشدار سریع، نظارت مستمر و اجرای رزمایش‌های منظم، تاب‌آوری سامانه‌ها را افزایش داده و توان بازیابی خدمات پس از وقوع حملات را به‌طور چشمگیری تقویت می‌نماید که برای حفظ امنیت ملی و تداوم خدمات اساسی است. انسجام و یکپارچگی حاصل از این شبکه، امکان تحلیل داده‌ها، اشتراک اطلاعات و تصمیم‌گیری متمرکز در سطح ملی را فراهم ساخته و با سرعتبخشی به کشف تهدیدات و واکنش به آن‌ها، از پراکندگی مسئولیت‌ها می‌کاهد. مزیت بنیادین دیگر، امکان پیشگیری فعالانه است؛ به‌طوری که شبکه پدافندی با شناسایی نقاط ضعف و تهدیدات بالقوه پیش از وقوع حمله، بستر لازم برای اتخاذ تمهیدات پیشگیرانه را مهیا کرده و رویکردی پویا و پیش‌دستانه (به‌جای صرفاً واکنشی) ایجاد می‌کند. در نهایت، وجود چنین ساختار دفاعی قدرتمندی به افزایش اعتماد عمومی نسبت به فناوری و تبادل داده‌ها انجامیده و زمینه توسعه پایدار و امن را در کشور فراهم می‌سازد. بدین ترتیب، با عنایت به نقش بی‌بدیل فضای مجازی و آسیب‌پذیری فزاینده زیرساخت‌ها، ایجاد و توسعه شبکه پدافندی سایبری منسجم در کشور ضرورتی مطلق و اجتناب‌ناپذیر برای مقابله مؤثر با تهدیدات و کاهش خسارات ناشی از حملات سایبری به‌شمار می‌آید.

برآیند تحلیلی

نوع تشکیل ارتش سایبری آفندی و پدافند مبتنی بر فناوری‌های نوین مانند هوش مصنوعی، به دلایل متعددی ضرورتی راهبردی محسوب می‌شود. نخست آنکه پیچیدگی و گستردگی تهدیدات سایبری امروز – شامل حملات هدفمند، ترکیبی (سایبری-فیزیکی) و بهره‌مند از فناوری‌های پیشرفته با سرعتی بی‌سابقه لزوم ایجاد ساختارهای دفاعی هوشمند و پیشرفته برای مقابله‌ای جامع را آشکار می‌سازد . در این راستا، هوش مصنوعی با قابلیت‌های محوری چون پیش‌بینی تهدیدات، تحلیل داده‌های ماهواره‌ای، به‌کارگیری شبکه‌های عصبی، تشخیص پیشرفته نفوذها، رصد ارتباطات دشمن و پایش ۲۴ ساعته مرزها، توان مقابله با این حملات پیچیده را به‌طور چشمگیری ارتقا می‌دهد.

همزمان، چنین ساختاری صیانت از زیرساخت‌های حیاتی شامل نیروگاه‌ها، شبکه‌های ارتباطی و مراکز درمانی را از طریق پدافند سایبری غیرعامل امکان‌پذیر می‌سازد؛ رویکردی که با هدایت یکپارچه نهادها و شناسایی نقاط آسیب‌پذیر، امنیت این مراکز را توسط فناوری‌های روز تضمین می‌کند . تحقق این امر مستلزم ایجاد ساختار دفاعی منسجم مبتنی بر تربیت نیروی انسانی متخصص، فعال‌سازی شرکت‌های دانش‌بنیان و استقرار واحدهای سایبری تحت نظارت ارتش و سپاه است تا توان آفندی وپدافندی و آمادگی مقابله با تهدیدات فناورانه افزایش یابد.سرانجام، این اقدام جهت‌گیری راهبردی ملی به‌شمار می‌رود که با تلفیق همکاری نهادها، سرمایه‌گذاری هدفمند و ارتقای فرهنگ عمومی، به‌عنوان جزئی از سیاست‌های کلان امنیت ملی، استقلال، تاب‌آوری و امنیت پایدار کشور را تحقق می‌بخشد.

بدین ترتیب، شکل‌گیری ارتش سایبری مبتنی بر فناوری‌هایی چون هوش مصنوعی، ضرورتی حیاتی برای جمهوری اسلامی ایران جهت مقابله کارآمد با تهدیدات فزاینده سایبری و جنگ‌های ترکیبی، و تضمین امنیت زیرساخت‌های حیاتی و جامعه محسوب می‌شود.