سنگرِ بیمارستان در جبهه سلامت؛ روایت دکتر رضایی از استمرار درمان در روزهای بحران

به گزارش ریحان نیوز،در روزهایی که نگاه بسیاری از مردم به میدان نبرد و تحولات جنگ دوخته شده بود، جبهه‌ای دیگر در سکوت شکل گرفت؛ جبهه‌ای که نه خاکریز داشت و نه صدای انفجار، اما مأموریتی به همان اندازه مهم بر عهده داشت؛ حفظ جان انسان‌ها.

در بیمارستان‌ها، مراکز درمانی و پایگاه‌های اورژانس مازندران، پزشکان، پرستاران، نیروهای امدادی و کارکنان حوزه سلامت، در شرایطی دشوار پای کار ماندند تا کوچک‌ترین خللی در روند درمان مردم ایجاد نشود و در این جبهه، سلاح‌ها جای خود را به دانش، تخصص و دستانی سپردند که برای نجات جان بیماران تلاش می‌کردند.

دفاع مقدس دوم و سوم نشان داد که مفهوم دفاع، دیگر تنها به میدان‌های نظامی محدود نیست؛ بلکه هر بخشی که برای حفظ آرامش، امنیت و زندگی مردم تلاش می‌کند، بخشی از این جبهه بزرگ محسوب می‌شود و در این میان، نظام سلامت با مأموریتی حساس، مسئولیت حفظ پایداری جامعه را بر عهده داشت.

مازندران به دلیل شرایط خاص جغرافیایی، حضور گسترده مسافران و افزایش جمعیت شناور در مقاطع مختلف، یکی از استان‌هایی بود که مدیریت سلامت در شرایط بحران نیازمند برنامه‌ریزی دقیق و آمادگی مضاعف بود.

دکتر محمدصادق رضایی، رئیس دانشگاه علوم پزشکی مازندران، با اشاره به شرایط ویژه استان در روزهای جنگ، حفظ استمرار خدمات درمانی را مهم‌ترین اولویت مجموعه سلامت عنوان می‌کند و معتقد است که در بحران‌ها، مردم باید اطمینان داشته باشند که خدمات حیاتی آنان متوقف نخواهد شد.

وی با بیان اینکه نظام سلامت یکی از ارکان مهم پایداری اجتماعی است اظهار می‌کند: در شرایط بحرانی، مهم‌ترین وظیفه ما این است که اجازه ندهیم روند درمان مردم دچار اختلال شود و بیماران دیالیزی، بیماران سرطانی، بیماران خاص، مادران باردار و بیماران اورژانسی، حتی در سخت‌ترین شرایط نیز نیازمند دریافت خدمات هستند.

مدیریت بحران؛ پیش از آنکه حادثه رخ دهد

موفقیت در مدیریت بحران نتیجه تصمیم‌های لحظه‌ای نیست؛ بلکه حاصل آمادگی‌هایی است که پیش از وقوع حادثه شکل گرفته است و دانشگاه علوم پزشکی مازندران با تکیه بر تجربه مدیریت بحران‌های گذشته، به‌ویژه همه‌گیری کرونا، تلاش کرد ساختارهای آمادگی خود را فعال نگه دارد ، تجربه‌ای که به گفته رئیس دانشگاه، نقش مهمی در افزایش توان پاسخگویی نظام سلامت استان داشت.

رضایی همچنین با اشاره به اهمیت تجربه‌های گذشته بیان می‌کند: بحران‌ها به ما آموخته‌اند که باید پیش از وقوع حادثه آماده باشیم و برنامه‌ریزی، آموزش نیروها، بررسی تجهیزات و هماهنگی میان بخش‌های مختلف، عواملی هستند که در لحظات حساس، امکان تصمیم‌گیری سریع و درست را فراهم می‌کنند و بر همین اساس، در روزهای دفاع مقدس دوم و سوم، ستادهای مدیریت بحران دانشگاه فعال شدند، وضعیت بیمارستان‌ها مورد ارزیابی قرار گرفت، ظرفیت‌های درمانی بررسی شد و هماهنگی میان بخش‌های مختلف سلامت افزایش یافت و بررسی وضعیت تخت‌های بستری، آمادگی بخش‌های ویژه، کنترل ذخایر دارویی، پایش تجهیزات پزشکی و آماده‌باش نیروهای درمانی، بخشی از اقداماتی بود که برای حفظ پایداری خدمات انجام شد.

دردهایی که نمی‌توانستند منتظر بمانند

جنگ، بسیاری از فعالیت‌های روزمره را تحت تأثیر قرار می‌دهد، اما بیماری برای آمدن زمان مناسب صبر نمی‌کند و در همان روزهایی که جامعه با شرایطی ویژه روبه‌رو بود، بیماران بسیاری همچنان نیازمند دریافت خدمات درمانی بودند؛ بیمارانی که ادامه زندگی آنان به یک جلسه دیالیز، یک دوره شیمی‌درمانی یا مصرف منظم دارو وابسته بود.

رئیس دانشگاه علوم پزشکی مازندران تأکید می‌کند که یکی از مهم‌ترین مأموریت‌های مجموعه سلامت استان، جلوگیری از توقف درمان بیماران بود.

وی می‌گوید: در طول جنگ ۱۲ روزه، تلاش شد هیچ بیماری به دلیل شرایط موجود از دریافت خدمات محروم نشود و تمام ظرفیت‌های دانشگاه برای پاسخگویی به نیازهای مردم استان و حتی بیماران غیربومی به کار گرفته شد.

بر اساس آمار ارائه‌شده، در این مدت بیش از ۸۶۰ خدمت دیالیز به بیماران غیربومی در مراکز درمانی استان ارائه شد و ۸۵ بیمار نیز خدمات شیمی‌درمانی خود را دریافت کردند و این اعداد شاید در نگاه نخست تنها آماری از عملکرد درمانی باشند، اما پشت هر عدد، داستان انسانی نهفته است؛ بیماری که نگرانی جنگ را در کنار نگرانی بیماری تحمل می‌کرد و خانواده‌ای که امیدش به ادامه درمان عزیزش بود.

دارو،جبهه ای دیگر در پشتیبانی سلامت

در هر بحران، تأمین دارو یکی از مهم‌ترین دغدغه‌هاست و تجربه بحران‌های جهانی نشان داده است که کوچک‌ترین اختلال در زنجیره تأمین دارو می‌تواند به نگرانی عمومی و آسیب اجتماعی منجر شود و دانشگاه علوم پزشکی مازندران نیز با درک اهمیت این موضوع، تأمین دارو و تجهیزات پزشکی را در اولویت برنامه‌های خود قرار داد.

دکتر رضایی با اشاره به این موضوع می‌گوید: ذخایر دارویی و تجهیزات مورد نیاز مراکز درمانی به صورت مستمر پایش شد و هماهنگی لازم برای تأمین اقلام حیاتی انجام گرفت.

به گفته وی، داروهای بیماران خاص، تجهیزات مصرفی دیالیز، اقلام مورد نیاز بخش‌های درمانی، شیرخشک و سایر ملزومات ضروری، بدون وقفه تأمین شد تا بیماران با مشکل مواجه نشوند و این بخش از مدیریت بحران، شاید کمتر دیده شود، اما نقش آن در حفظ آرامش جامعه بسیار مهم است؛ زیرا مردم زمانی احساس امنیت می‌کنند که بدانند نیازهای حیاتی آنان حتی در شرایط دشوار نیز تأمین خواهد شد.

مدافعان سلامت؛ رزمندگان جبهه خاموش

اگر در میدان نبرد، رزمندگان با ایستادگی از کشور دفاع می‌کنند، در بیمارستان‌ها نیز گروهی دیگر با همان روحیه مسئولیت‌پذیری، از جان مردم دفاع می‌کنند و پزشکان، پرستاران، نیروهای اورژانس، کارشناسان آزمایشگاه، داروسازان، ماماها و کارکنان خدماتی، در روزهای بحران، بی‌آنکه در قاب بسیاری از تصاویر دیده شوند، مسئولیت سنگینی را بر دوش داشتند و شیفت‌های طولانی، آماده‌باش شبانه‌روزی و حضور مستمر در مراکز درمانی، بخشی از واقعیتی بود که در آن روزها جریان داشت.

رئیس دانشگاه علوم پزشکی مازندران با تقدیر از تلاش کارکنان سلامت اظهار می‌کند: بزرگ‌ترین سرمایه نظام سلامت، نیروی انسانی آن است و اگر امروز توانستیم خدمات را حفظ کنیم، به دلیل تعهد و فداکاری کارکنانی بود که در شرایط سخت کنار مردم ماندند و این همان روایت پنهانی است که شاید کمتر شنیده شود؛ روایت انسان‌هایی که در سکوت کار کردند تا دردهای بی‌صدا، تنها نمانند.

جنگ‌های جدید نشان داده‌اند که مفهوم امنیت دیگر تنها در قدرت نظامی خلاصه نمی‌شود. کشوری که بتواند در شرایط سخت، خدمات حیاتی خود را حفظ کند، از قدرت تاب‌آوری بیشتری برخوردار است و سلامت یکی از مهم‌ترین این حوزه‌هاست؛ زیرا اختلال در خدمات درمانی می‌تواند آثار گسترده‌ای بر آرامش اجتماعی داشته باشد و دکتر محمدصادق رضایی معتقد است سلامت باید به عنوان بخشی از امنیت ملی دیده شود.

وی می‌گوید: نظام سلامت فقط مسئول درمان بیماری‌ها نیست؛ بلکه در شرایط بحرانی، وظیفه حفظ آرامش جامعه و پایداری خدمات حیاتی را نیز بر عهده دارد و این نگاه، نقش دانشگاه‌های علوم پزشکی را از یک مجموعه صرفاً درمانی فراتر می‌برد و آن‌ها را به یکی از ارکان مدیریت بحران کشور تبدیل می‌کند.

روایت انسان‌هایی که دیده نشدند

در پایان هر بحران، معمولاً آمارها و گزارش‌ها باقی می‌مانند؛ اما پشت هر عدد، انسان‌هایی حضور دارند که شاید نامشان کمتر شنیده شود و در روزهای دفاع مقدس دوم و سوم، کارکنان سلامت مازندران بخشی از همان انسان‌هایی بودند که در سکوت، مسئولیت بزرگی را بر عهده گرفتند و پرستاری که ساعت‌ها کنار بیمار ماند، پزشکی که با وجود فشار کاری درمان را ادامه داد، نیروی اورژانسی که در جاده‌ها آماده خدمت بود و کارکنانی که در پشت صحنه، چرخه سلامت را حفظ کردند و آنان قهرمانانی بودند که شاید کمتر دیده شدند، اما نقششان در حفظ آرامش جامعه کمتر از هیچ جبهه دیگری نبود و دفاع مقدس دوم و سوم نشان داد که گاهی دفاع، در صدای گلوله و انفجار خلاصه نمی‌شود؛ گاهی در سکوت یک بیمارستان، در نگاه امیدوار یک بیمار و در دستان خسته اما استوار یک مدافع سلامت معنا پیدا می‌کند.

تجربه دانشگاه علوم پزشکی مازندران در دفاع مقدس دوم و سوم، روایتی از مدیریتی است که اجازه نداد بحران، به توقف زندگی تبدیل شود و این تجربه ثابت کرد که بیمارستان‌ها تنها محل درمان نیستند؛ در روزهای سخت، آن‌ها به سنگرهای امید تبدیل می‌شوند و سنگرهایی که در آن، پزشکان و پرستاران با دانش و ایثار ایستادند تا دردهایی که صدا نداشتند، بی‌پاسخ نمانند.